top of page

COP Yani, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansı Nedir?

COP, Birleşmiş Milletler'in iklim değişikliği konusundaki yıllık konferansıdır. Taraflar Konferansı anlamına gelen COP, Birleşmiş Milletler üye devletlerinin iklim değişikliğiyle mücadeledeki ilerlemeyi değerlendirmek ve UNFCCC'nin yönergeleri dahilinde iklim eylemi için bir plan yapmak üzere toplandığı yıllık bir toplantıdır. Toplantıların resmi adı, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansı veya Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'dır. İlk COP 1995 yılında Berlin'de yapıldı. Geçen yılki COP27, Mısır'ın Şarm El-Şeyh kentinde düzenlendi.



28. toplantısının (COP28) 30 Kasım 2023'te Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri'nde başlaması planlanmaktadır.


COP kararları ülkeler için küresel bir otoriteye sahiptir. BM sisteminde, ABD ve Rusya gibi güçlü ülkeler, Vanuatu veya São Tomé ve Príncipe gibi küçük ada ülkeleriyle aynı oy haklarına sahiptir. Ayrıca, COP’da kararlar sadece fikir birliği ile alınabilir. BM üye devletleri müzakerelere katılmak üzere temsilciler göndermektedir. Gözlemci örgütler ayrıca delegeler gönderir ve endüstri temsilcileri ve lobiciler de toplantılara katılırlar.


Ancak COP'un, başarılarına, yarattığı bazı hüsranlarına ve bu yıl nelere dikkat etmemiz gerektiğine başlamadan önce, bazı temel bilgileri de gözden geçirelim.


Sera Gazları Nedir?

Sera gazları, CO2, metan ve kükürt dioksit gibi doğal olarak oluşan gazlardır ve Dünya'daki ısıyı arttırırlar. Tıpkı soğuk iklimlerde domates yetiştirmek için bir seranın ısıyı yakalaması ve içinde tutması gibidir. NASA'ya göre, sera gazları olmasa idi, Dünya'daki ortalama sıcaklık, şu anda olduğu gibi 59°F (15°C) yerine 0°F (-18°C) olacaktı.


1700'lerin ortalarında, Sanayi Devrimi'nin başlamasıyla birlikte, insanlık giderek mekanize yaşam tarzlarını desteklemek için fosil yakıtları kullanmaya başladı. Fosil yakıtların yakılması, karbondioksit ve metan gibi birçok sera gazlarını atmosfere salmaktadır. Ve bu gazlar emin olun atmosferden hiçbir yere gitmiyorlar. Küresel ısınmanın yaklaşık dörtte üçünün nedeni olan CO2'nin bitkiler, toprak ve denizlerce tamamen emilmesi binlerce yıl sürecek bir süreç. İnsanoğlu olarak dünyaya çok büyük bir kalıcı etki yaptık ve halen yapıyoruz. Atmosferdeki daha fazla sera gazı, daha sıcak bir gezegen anlamına gelmekte.


+1.5°C Yol Haritası Nedir?

Sanayi Devrimi'nden bu yana, ortalama küresel yüzey sıcaklığı yaklaşık 1.2°C artmıştır. Çoğu bilim adamı, 1.5°C'lik bir artışın, iklim değişikliğinin etkilerinin en tehlikeli ve geri döndürülemez olacağı eşiğin ötesinde olduğu konusunda hemfikirdir. 1.5°C'lik bir yol haritası, ortalama küresel sıcaklık artışını bu seviyenin altında tutmak için kesin bir plandır. Hükümetler, 2021 yılında COP26'da, 2015'te Paris'te kararlaştırılan daha az katı olan 2°C yol hedefi yerine daha düşük bir ısı artışı olan 1,5°C'lik bir yola odaklanmayı kabul ettiler. Küresel ısınmayı +1,5°C ile sınırlamak için, küresel ekonominin her bölümünün hızla karbondan arındırılması gerekecek. Birçok şirket, ülke ve kuruluş, önümüzdeki yıllarda karbondan arındırma veya net sıfır geçiş yapma sözü verdi.

Net Sıfır Nedir?

Atmosferdeki sera gazlarının net sıfır kazancı, yıllık sera gazı emisyonları her yıl çıkarılan miktara eşit olduğunda elde edilecektir. IPCC, Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli tarafından belirlenen net sıfıra giden yollar, hem karbonsuzlaştırmayı hem de karbon giderimini içerir.


Dekarbonizasyon, yüksek karbon yayan fosil yakıtların kullanımının azaltılmasıyla elde edilen atmosferdeki karbon ve diğer sera gazlarının azaltılmasıdır. Karbon giderme çözümleri, karbonu atmosferden emerek uzaklaştırır ve uzun vadede depolar. Günümüzde DAC yani, doğrudan karbon yakalama ve enerjiye dönüştürme uygulamaları ABD’de başlamıştır.

Net sıfıra ulaşmak için, karbonsuzlaştırmanın enerji, tarım ve arazi kullanımı da dahil olmak üzere tüm sektörlerde gerçekleşmesi gerekecektir. Çimento gibi endüstrilerden kalan, azaltılması zor emisyonları dengelemek için karbon giderimi gerekecektir. Yapı malzemesi olarak bünyesinde çok yüksek karbon bulunan çimentonun kullanımın en azından konut gibi kolay sektörlerde teknolojik gelişmeler ile gelecek 10 yıl içinde ortadan kalması söz konusudur.


Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması Nedir?

1997 yılında onaylanan Kyoto Protokolü, imzacıların doğal iklime insan müdahalesini önlemek için sera gazı emisyonlarını azaltmayı kabul ettikleri önemli bir uluslararası anlaşmadır. COP3'ün bir sonucu olan anlaşma, COP toplantılarının en önemli sonuçlarından biridir. 2012 yılında anlaşma 2020 yılına kadar uzatılmıştır.


Paris İklim Anlaşmaları olarak da bilinen Paris Anlaşması, 2015 yılında COP21'de müzakere edilen uluslararası bir anlaşmadır. Paris'te katılımcılar, +1.5°C'de kalma çabalarını sürdürürken, küresel sıcaklıkların artışını 2°C'ye sınırlamayı kabul ettiler. Anlaşmaya göre, her ülke karbon emisyonlarını ve bunları azaltma ve dengeleme çabalarını izlemeli, kaydetmeli ve raporlamalıdır.


Son COP'ta Hangi Gelişmeler Oldu?

Şarm El-Şeyh'teki COP27 ile ilgili “COP27 Yeşil Bina Hareketine Neler Sağladı?” adlı bir yazımız bulunmaktadır. Okumanızı tavsiye ederiz. COP27’de net sıfıra giden yolda kalan önemli engeller ortada net olarak görüldü. Özllikle, +1.5°C'lik bir yolun henüz elde edilemeyeceği COP27’de görüldü. Emisyonları gerektiği ölçüde azaltmak için, ülke liderlerinin ve kuruluşlarının emisyonların azaltılması ve ortadan kaldırılmasına yönelik ek ve acil önlemler almaları gerekecek.


COP27'deki ülke delegeleri ve basın ayrıca, konferansın vurgusunun iklim felaketini hafifletmeyi amaçlayan geçmiş tartışmaların ötesine geçtiğini belirtti. COP272de adaptasyon, kayıp ve hasar giderme, özellikle iklim tehlikelerine karşı daha savunmasız coğrafyalarda yaşayan milyarlarca insan için dayanıklılığı artırmayı amaçlayan ana temalardı. Net sıfır emisyon bir hedef olmaya devam ediyor, ancak enerji güvenliği, esneklik ve satın alınabilirlik eşit derecede önemlidir.

İş Dünyasının COP27 Hakkında Bilmesi Gerekenler

COP27'de yöneticiler, hükümet liderleri ve resmi delegelerle yapılan görüşmelere dayanarak, net sıfır geçişini hızlandırmak ve enerji sürdürülebilirliğini sağlamak için on temel paket gördüler:

  1. Özel sektör, özellikle işletmeler arası işbirliği ile karbonsuzlaştırmayı hızlandırmada kilit bir role sahiptir. Olmazsa olmazdır ve özel sektörsüz bu hedef başarılamaz.

  2. Ülke liderleri gerçeklere uyum sağlarken uzun vadeye odaklanmaya devam etmelidir. Günümüzde, ülke liderleri net sıfır taahhütlerle esnek oldukları yerleri gölgeleyerek halka sunmuyorlar.

  3. Özel ve kamu sektörleri adeta saldırıya geçmeli, yeşil enerji üzerine yoğun çalışmalar yapmalı ve harcanacak sermaye geniş tabana yayılmalı. Burada enerji kooperatifleri önemli rol üstlenebilir.

  4. Karbon yakalamadan sürdürülebilir tarıma kadar gelecek vaat eden yeni yeşil teknolojilere önemli yatırımlar yapılması gerekmektedir.

  5. Özel sektör ve ülke liderleri hayatımızın en büyük sermaye yeniden tahsisine hazırlanmalıdır. Net sıfıra geçiş için varlıklara yapılan sermaye harcamalarının 2050 yılına kadar yıllık 3,5 trilyon dolar artması gerektiğini tahmin ediyor.

  6. Yeniden ağaçlandırma ve biyolojik çeşitliliğin iyileştirilmesi gibi doğaya dayalı çözümler, süratle ele alınmalı. Bu karbon emilimini arttıracak ve süreci rahatlatacaktır.

  7. İklim değişikliği ve doğa kaybının yakınsak krizleri tehlike oluşturmaktadır. Bu tehlikeye karşı ülke sınırlarını aşan ortak görev güçleri oluşturulmalıdır.

  8. Liderler, sürdürülebilirlik çabalarına özel, kamu ve hayırsever toplulukları dahil ederek ekosistemler arasında işbirliği yapmalıdır.

  9. Liderler, ortalama olarak belirli iklim tehlikelerine maruz kalma olasılığı daha yüksek olan düşük gelirli ülkeler için adil bir geçişi kolaylaştırmalıdır. Afrika, enerji geçişinde çok önemli bir rol oynayacaktır. Düzenli bir enerji geçişi için Afrika'da geniş bir bölgede çok önemli bir ekonomik büyüme yaşanabilir.

  10. İş dünyası ve hükümet liderleri COP28 için taahhütten ötede eyleme geçmelidir. Şirketlerden, ülkelerden ve koalisyonlardan daha fazla taahhüt halk tarafından beklenmektedir.

COP15 de Yakın Zamanda Gerçekleşmedi Mi? Orada Ne Oldu?

Duymuş olabileceğiniz başka bir COP daha var. COP olarak da adlandırılan Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi Tarafları Konferansı.


Bununla ilgili olarak “Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi Nedir?” başlıklı yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.


İlk BM Biyolojik Çeşitlilik Konferansı (COP1) 1994 yılında Bahamalar'da düzenlendi. En son biyoçeşitlilik konferansı olan COP15, şimdiye kadarki en büyük konferanstı. Çin tarafından yönetildi ve 2022'de Kanada'nın Montreal kentinde toplandı. Yaklaşık 20.000 lider ve temsilci katıldı.


2018'deki son baskıya katılan 4.000'den az kişiden belirgin bir artış, doğal sermayeyi korumak ve dünyadaki biyolojik çeşitlilik kaybını sınırlamak için dönüm noktası niteliğinde bir anlaşma kabul etti. Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi, diğerlerinin yanı sıra aşağıdaki hedefleri sağlar:

• Karasal, iç sular ile kıyı ve deniz alanlarının en az yüzde 30'unun korunması

• Bozulmuş alanların en az yüzde 30'unun etkili bir restorasyon altında olmasını sağlamak

• 2030 yılına kadar yılda 200 milyar doları harekete geçirmek, biyolojik çeşitliliğe yatırım yapmak


İleriye dönük olarak, BM Biyolojik Çeşitlilik Konferansı her iki yılda bir toplanacak. Sonuçları sizinle blog yazılarımızda paylaşacağız.


COP28'de Bizi Neler Bekliyor?

COP28, Birleşik Arap Emirlikleri tarafından Dubai'de düzenleniyor. Bu yılki etkinlikte, Paris Anlaşması'ndan bu yana kaydedilen ilerlemenin kapsamlı bir değerlendirmesini sağlayacak olan ilk "küresel stok alımı" yer alacak. Amaç, devam eden boşlukları kapatmaya yönelik önlemler de dahil olmak üzere iklim eylemi konusundaki çabaları uyumlu hale getirmektir.

COP28 ayrıca iklim adaptasyon girişimlerinin yanı sıra azaltma girişimlerine de dikkat çekecek. Bunlar dört ana tema altında toplanacak:

  1. Sağlık: Dünyadaki tüm canlıların sağlığının ne denli önemli olduğu COVID-19 ile ortaya bir defa daha çıktı.

  2. Su: Su artık insanlık ve doğa için kirletilmiş ve az bulunan bir maden statüsüne girdi.

  3. Gıda: Gıda artık insanlık için yetersiz bir kaynak. Dünya üzerindeki 8 milyar insanı besleyemiyor ve mevcut besin kaynakları eşit dağılmıyor.

  4. Doğa: Doğa olmadan yaşam imkansız. Doğayı korumak ve restore et

Son olarak, COP28 ev sahipliği yüksek emisyonlu sektörler ve özel sektör petrol ve gaz kuruluşları da dahil olmak üzere genişletilmiş paydaş katılımına sahip ilk ülke BAE Dubai olacak. Burada alınacak kararlar bu nedenle en fazla ilgi çeken kararlar olacak.


443 görüntüleme0 yorum

Son Yazılar

Hepsini Gör

Comments


bottom of page