top of page

Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı (YESDU) Kimdir?

Ofiste bir bilgisayar etrafında toplanmış üç kişi, YESDU belgeleri inceliyor; parlak gün ışığı ve ciddi bir çalışma havası.
YESDU; Değerlendirme Kuruluşu bünyesinde görev yapan, YeS-TR otomasyon portalına yüklenen projeleri ulusal değerlendirme kılavuzlarına göre incelemekle, analiz etmekle ve puanlamakla sorumlu olan yetkili Yeşil Sertifika Uzmanıdır.

YeS-TR (Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından binaların ve yerleşmelerin çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirlik performanslarını ulusal ölçekte değerlendirmek ve tescillemek amacıyla yürütülen resmi belgelendirme sistemidir. Sistem; yapıların yaşam döngüsü boyunca ortaya çıkan çevresel etkilerini asgari seviyeye indirmeyi ve doğal kaynak verimliliğini artırmayı hedeflerken, bu değerlendirme ve onay mekanizmasının tarafsız denetim organını Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı (YESDU) oluşturmaktadır. YESDU; Değerlendirme Kuruluşu bünyesinde görev yapan, YeS-TR otomasyon portalına yüklenen projeleri ulusal değerlendirme kılavuzlarına göre incelemekle, analiz etmekle ve puanlamakla sorumlu olan yetkili Yeşil Sertifika Uzmanıdır.


Belgelendirme sisteminin kurumsal ve hukuki altyapısı, 12 Haziran 2022 tarihli ve 31864 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği (2024 ve 2025 yılı güncellemeleriyle) çerçevesinde yürütülmektedir. Yönetmelik uyarınca YeS-TR belgelendirme süreçlerinde Değerlendirme Kuruluşu olarak Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) yetkilendirilmiştir. YESDU’lar, Türkiye Çevre Ajansı kadrosunda yer alan veya bu kuruluş adına dış kaynaklı olarak temin edilen, binaların ve yerleşmelerin yeşil sertifika kriterlerini sağlama durumunu resmi kamu otoritesi adına denetleyen bağımsız uzmanlardır.


YESDU Yetkilendirilmesi, Bağımsızlık İlkesi ve Modül İnceleme Esasları

Mevzuat hükümleri doğrultusunda Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı (YESDU) olabilmek için öncelikle mimarlık, mühendislik (inşaat, makina, elektrik, çevre vb.), şehir ve bölge planlama veya peyzaj mimarlığı gibi ilgili meslek disiplinlerinde 4 yıllık lisans öğrenimini tamamlamış olmak şarttır. Lisans mezuniyetinin ardından Bakanlıkça yetkilendirilmiş eğitici kuruluşlar tarafından düzenlenen en az 30 saatlik resmi uzmanlık eğitimini tamamlayan ve yapılan yazılı sınavda 100 üzerinden en az 70 puan alarak YESU yetkisi kazanan uzmanlar, Değerlendirme Kuruluşu bünyesinde görevlendirildiklerinde YESDU unvanını alırlar. Mimar, mühendis veya şehir plancısı kökenli bu uzmanların YESDU yetki tanımlamaları, YeS-TR dijital sistemi üzerinden resmi olarak gerçekleştirilmektedir.


Sistemdeki en kritik etik ve idari ilkelerden biri, Yeşil Sertifika Uzmanı (YESU) ile Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı (YESDU) arasındaki görev ayrımı ve tarafsızlık kuralıdır. Yönetmeliğin 9. maddesi gereğince, Değerlendirme Kuruluşu ekibinde YESDU olarak görev yapan bir uzman, bu görevi sürdürdüğü müddetçe dışarıdan yeşil sertifika uzmanlığı (YESU) hizmeti veremez ve bina sahiplerine veya yüklenicilere danışmanlık yapamaz. YESU; bina veya yerleşme sahibine danışmanlık sunup başvuru dosyasını hazırlamakla yükümlü iken, YESDU sadece Değerlendirme Kuruluşu adına tarafsız bir gözle belgeleri denetleyen ve puanlayan bağımsız denetçi konumundadır.


Değerlendirme sürecinin teknik niteliğini ve çok boyutlu yapısını korumak amacıyla mevzuatta sıkı bir multidisipliner çalışma kuralı tanımlanmıştır. Bina veya yerleşme değerlendirme sürecinde en az 3 (üç) farklı YESDUM (Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı Mesleği) branşından uzmanın görev alması zorunludur. Ayrıca sistemde uzmanlık uzmanlaşmasını sağlamak adına, her bir YESDUM branşındaki uzmanın bir projede en fazla 2 (iki) modülü (İnovasyon / İNO modülü hariç) değerlendirebileceği esasa bağlanmıştır. Bu kural, örneğin bir projede iklimlendirme ve enerji hesaplarını makina mühendisi YESDU’nun, malzeme ve tasarım kriterlerini mimar YESDU’nun, altyapı ve atık yönetimi hesaplarını ise çevre mühendisi YESDU’nun incelemesini zorunlu kılarak değerlendirmenin teknik derinliğini güvence altına almaktadır.


Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı (YESDU), YeS-TR dijital portalına YESU tarafından yüklenen tüm teknik raporları, simülasyon çıktılarını ve kanıt belgelerini detaylı incelemeye tabi tutar. İnceleme kapsamında; BEP-TR yazılımı üzerinden hesaplanan Enerji Kimlik Belgesi (EKB) ve birincil enerji verileri, su kullanım azaltım hesapları, İç Ortam Kalitesi (İOK) gürültü ve aydınlatma analizleri, Yapı Malzemeleri ve Yaşam Döngüsü (YMD) ÇÜB/EPD raporları ile atık yönetim planlarının değerlendirme kılavuzlarındaki standartlara uygunluğu doğrulanır.


Teknik Dosya Denetimi, Yerinde Etüt ve Sertifika Onay Süreci

Sadece dijital evrak incelemesiyle sınırlı kalmayan değerlendirme sürecinde YESDU, gerekli gördüğü durum ve projelerde fiziki denetim yetkisine sahiptir. Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca Değerlendirme Kuruluşu (YESDU), sisteme kaydedilen verilerin sahadaki imalatlarla birebir örtüştüğünü doğrulamak amacıyla şantiyede veya binada yerinde etüt denetimleri gerçekleştirebilir. İnceleme esnasında teknik evraklarda eksiklik, hesaplama hatası veya mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda YESDU, YeS-TR otomasyon portalı üzerinden düzeltme ve revizyon bildiriminde bulunarak YESU’nun dosyayı tamamlamasını sağlar.


Puanlama aşamasında YESDU; projenin ilk olarak ilgili bina veya yerleşme tipolojisi için kılavuzda tanımlanan zorunlu (ön koşul) kriterleri eksiksiz karşılayıp karşılamadığını denetler. Zorunlu koşullar sağlandıktan sonra, modül ağırlık katsayıları ile çarpılan ham puanlar üzerinden ağırlıklı krediler hesaplanır. YESDU; projenin toplam ağırlıklı kredisinin yanı sıra hedef seviye için tanımlanan modül kredi şartlarını (örneğin "Çok İyi" seviyesi için her modülden istenen asgari ağırlıklı kredileri) sağladığını teyit eder ve taslak sertifika skorunu onaylar.


Teknik inceleme ve puanlama adımlarının pürüzsüz tamamlanmasıyla birlikte YESDU tarafından onaylanan taslak sertifika belgesi sistemde oluşturulur. Nihai sertifika harcının Türkiye Çevre Ajansı hesabına yatırılmasının ardından taslak sertifika YESDU’ların ıslak veya elektronik imzasına açılır; onaylanan resmi YeS-TR Sertifikası dijital olarak üretilerek ulusal YeS-TR veri tabanına tescil edilir. Düzenlenen belge, 11 Mart 2025 tarihli Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği değişikliği ile 10.000 m² üzerindeki yeni kamu binalarında zorunlu hale gelen ruhsatlama süreçleriyle entegre biçimde Yapı Kullanma İzin Belgesi (iskan) alınmasına altlık oluşturur.


Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı (YESDU) Kimdir?

Sonuç olarak Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı (YESDU) Kimdir? sorusunun yanıtı; YeS-TR belgelendirme mekanizmasında bağımsız denetimi, teknik doğruluğu ve kurumsal güveni temsil eden kilit kamu denetçisi yetkisidir. Kamu projelerinden özel sektör gayrimenkul yatırımlarına kadar tüm yapılı çevrenin sürdürülebilirlik iddialarını nesnel göstergelerle doğrulayan YESDU’lar; Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefleri, iklim esnekliği ve yeşil kalkınma vizyonu doğrultusunda nitelikli ve güvenilir bir yapı stokunun oluşmasını güvence altına almaktadır.


Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı (YESDU) görevleri, Türkiye Çevre Ajansı (YESDU) onay süreci, YESU ve YESDU arasındaki bağımsızlık farkı, YeS-TR sertifika değerlendirme aşamaları, YESDUM meslek grupları.


Kaynakça

  1. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği (Resmî Gazete Tarihi: 12.06.2022, Sayı: 31864; Değişiklikler: 21.10.2024 / 02.12.2025).

  2. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete Tarihi: 11.03.2025, Sayı: 32838).

  3. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü. Kamu Binaları İçin Yeşil Sertifika Uygulama Rehberi, Ankara, Mart 2026.

  4. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Yeşil Sertifika Bina Değerlendirme Kılavuzu (YES-TR Rehberi v1-HR).

  5. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Yeşil Sertifika Ulusal Yeşil Bina ve Yeşil Yerleşme Sertifikasyonu Eğitime İlişkin Hususlar (Ek-3).

  6. Ecobuild. YeS-Tr Yeşil Bina Sertifikası Nedir? YeS-Tr Nasıl Alınır? Teknik Blog İncelemesi.


 
 
 

Yorumlar


bottom of page